शेतकऱ्यांच्या फायद्यासाठी भारतीय हवामान विभाग सुमारे २०० कृषी स्वयंचलित हवामान केंद्रे बसवणार आहे.

जनतेला, विशेषतः शेतकऱ्यांना अचूक हवामान अंदाज देण्यासाठी भारतीय हवामान विभागाने (आयएमडी) २०० ठिकाणी कृषी स्वयंचलित हवामान केंद्रे (एडब्ल्यूएस) बसवली आहेत, अशी माहिती मंगळवारी संसदेला देण्यात आली.
ग्रामीण मौसम सेवा (GKMS) च्या नेतृत्वाखाली कृषी ब्लॉक स्तरावर कृषी हवामानशास्त्र सल्लागार सेवेचा (AAS) विस्तार करण्यासाठी, भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) नेटवर्क अंतर्गत कृषी विज्ञान केंद्रांमधील (KVK) जिल्हा कृषी युनिट्समध्ये (DAMUs) ॲग्रो-एडब्ल्यूएसच्या (Agro-AWS) २०० प्रतिष्ठापने पूर्ण झाल्या आहेत, अशी माहिती विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि भूविज्ञान राज्यमंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी राज्यसभेला दिलेल्या लेखी उत्तरात दिली.
ते म्हणाले की, आयएमडीने आयसीएआर आणि राज्य कृषी विद्यापीठांच्या सहकार्याने देऊ केलेला हवामान-आधारित एएएस कार्यक्रम म्हणजेच जीकेएमएस, हा देशातील शेतकरी समुदायाच्या फायद्यासाठी पीक आणि पशुधन व्यवस्थापनाकरिता हवामानावर आधारित धोरणे आणि कार्यप्रणालीच्या दिशेने टाकलेले एक पाऊल आहे.
या योजनेअंतर्गत, जिल्हा आणि तालुका स्तरावर मध्यम-मुदतीचे हवामान अंदाज तयार केले जातील आणि या अंदाजांच्या आधारे, राज्य कृषी विद्यापीठाच्या डीएएमयू (DAMU) आणि केव्हीके (KVK) यांच्या संयुक्त विद्यमाने असलेल्या कृषी क्षेत्रीय युनिट्स (AMFUs) द्वारे कृषीविषयक शिफारसी तयार करून शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवल्या जातील. या शिफारसी प्रत्येक मंगळवार आणि शुक्रवारी शेतकऱ्यांसाठी असतील.
या ॲग्रोमेट शिफारसी शेतकऱ्यांना दैनंदिन शेती व्यवसायाचे निर्णय घेण्यास मदत करतात आणि कमी पर्जन्यमान व तीव्र हवामान बदलांच्या काळात कृषी संसाधनांचा वापर अधिक चांगल्या प्रकारे करून आर्थिक नुकसान कमी करण्यास व उत्पन्न वाढविण्यात मदत करतात.
आयएमडी जीसीएमएस योजनेअंतर्गत पर्जन्यमानाची स्थिती आणि हवामानातील अनियमिततांवरही लक्ष ठेवते आणि वेळोवेळी शेतकऱ्यांना सूचना व इशारे पाठवते. तीव्र हवामान घटनांबाबत एसएमएसद्वारे सूचना आणि इशारे जारी केले जातात आणि योग्य उपाययोजना सुचवल्या जातात, जेणेकरून शेतकरी वेळेवर कारवाई करू शकतील. प्रभावी आपत्ती व्यवस्थापनासाठी अशा सूचना आणि इशारे राज्य कृषी विभागांनाही कळवले जातात.
छापील आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमे, दूरदर्शन, रेडिओ, इंटरनेट, कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने सुरू केलेले किसान पोर्टल, तसेच संलग्न खाजगी कंपन्यांमार्फत मोबाईल फोनवर एसएमएसद्वारे अशा बहु-माध्यमी प्रसार प्रणालीद्वारे शेतकऱ्यांपर्यंत कृषी हवामानशास्त्रीय माहिती प्रसारित केली जाते.
सध्या, देशभरातील ४३.३७ दशलक्ष शेतकऱ्यांना थेट टेक्स्ट मेसेजद्वारे कृषी सल्लाविषयक माहिती मिळत आहे. मंत्री म्हणाले की, आयसीएआर केव्हीकेने आपल्या पोर्टलवर संबंधित जिल्हास्तरीय सल्लामसलतीच्या लिंक्सदेखील उपलब्ध करून दिल्या आहेत.
त्यांनी पुढे सांगितले की, भूविज्ञान मंत्रालयाने शेतकऱ्यांना त्यांच्या भागासाठी हवामानाची माहिती, सूचना आणि संबंधित कृषी सल्ले मिळविण्यात मदत करण्यासाठी एक मोबाईल ॲप्लिकेशन देखील सुरू केले आहे.