फोटोकेमिकल सेन्सरद्वारे समुद्राच्या आरोग्याचे निरीक्षण करणे

मानव आणि सागरी जीव या दोघांच्याही अस्तित्वासाठी ऑक्सिजन अत्यावश्यक आहे. आम्ही एका नवीन प्रकारचा प्रकाश संवेदक (लाइट सेन्सर) विकसित केला आहे, जो समुद्राच्या पाण्यातील ऑक्सिजनच्या प्रमाणावर प्रभावीपणे लक्ष ठेवू शकतो आणि देखरेखीचा खर्च कमी करू शकतो. या संवेदकांच्या मोठ्या प्रमाणावरील उत्पादनानंतर ‘ओशन नर्व्ह’ नावाचे सागरी देखरेख जाळे (ओशन मॉनिटरिंग नेटवर्क) विकसित करण्याच्या उद्देशाने, पाच ते सहा सागरी क्षेत्रांमध्ये त्यांची चाचणी घेण्यात आली. यामुळे शाश्वत सागरी पर्यावरण देखरेख आणि मत्स्य उत्पादन व्यवस्थापनामध्ये महत्त्वपूर्ण प्रगती होण्याची अपेक्षा आहे.
सेन्सरची चित्रे आणि तपशील

https://www.alibaba.com/product-detail/Maintenance-Free-Fluorescence-Optical-Water-Dissolved_1600257132247.html?spm=a2747.product_manager.0.0.3da471d2DJp659

लोकसंख्या वाढ, हवामान बदल आणि पर्यावरण प्रदूषण यांसारख्या घटकांमुळे, समुद्राच्या पाण्यातील ऑक्सिजनचे प्रमाण (सामान्यतः "विरघळलेला ऑक्सिजन" किंवा "डीओ" म्हणून ओळखले जाते) कमी होते, ज्यामुळे अनेक सागरी प्रजातींमध्ये विकृती, वंध्यत्व आणि मृत्यू देखील होतो. यामुळे संपूर्ण परिसंस्था आणि अन्नसाखळीला मोठा धोका निर्माण होतो. शास्त्रज्ञ महासागरांमधील ऑक्सिजनच्या पातळीचा अभ्यास करत आहेत. परंतु वेगवेगळ्या ठिकाणी आणि कमी कालावधीत डीओमध्ये होणाऱ्या जलद बदलांमुळे, यासाठी अनेक सेन्सर्सची आवश्यकता असते. याव्यतिरिक्त, जैविक घाणीमुळे सेन्सरच्या देखभालीचा खर्च लक्षणीयरीत्या वाढतो. यामुळे दीर्घकालीन, मोठ्या प्रमाणावर समुद्राच्या पाण्यातील डीओच्या देखरेखीसाठी एक मोठे आव्हान निर्माण होते.

‘ओशन नर्व्ह’ या संकल्पनेतून प्रेरित होऊन, ‘डीओ सेन्सर्स’ वापरून एक कार्यक्षम आणि कमी खर्चाची सागरी निरीक्षण प्रणाली तयार करण्याचा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे. सेन्सरमधील अतिनील प्रकाश स्रोत, फिल्मवरील संवेदनक्षम पदार्थ आणि समुद्राच्या पाण्यातील डीओ (DO) यांच्यात एक प्रकाश-रासायनिक अभिक्रिया घडवून आणतो. त्यानंतर हा डेटा टीमच्या जमिनीवरील उपकरणांना पाठवला जातो, जे समुद्राच्या पाण्यातील ऑक्सिजनच्या पातळीतील बदलांची रिअल-टाइममध्ये नोंद करतात. विरघळलेल्या ऑक्सिजन सेन्सर्सची ही नवीन पिढी समुद्राच्या पाण्यातील ऑक्सिजनच्या पातळीचे रिअल-टाइम, दीर्घकालीन निरीक्षण करणे शक्य करते. यामुळे देखभालीचा खर्च कमी होतो.